Słowik

About this artwork

Obraz "Słowik", inspirowany baśnią Hansa Christiana Andersena, jest pełen symboliki i głębokiej metaforyki, nawiązującej do tematu wolności, autentyczności i iluzoryczności świata. Obraz zdaje się pytać, co jest prawdziwe, a co sztuczne. Może nawiązywać do baśniowego kontrastu między prawdziwym śpiewem słowika a mechaniczną imitacją. Obraz oddaje ducha baśni Andersena, ale jednocześnie nadaje mu nowy, bardziej współczesny i egzystencjalny wymiar. To refleksja nad autentycznością, wolnością i ludzką naturą, ujęta w sposób symboliczny i niejednoznaczny. Fragment: "... Wtem słowik zaczął śpiewać. Śpiewał tak cudownie, że łzy błysnęły w oczach chińskiego cesarza i spłynęły mu z wolna po policzkach. Widząc to, słowik śpiewał గeszcze pięknieగ, głos గego przenikał serca i napełniał గe weselem. Rozpromieniło się oblicze władcy i w uniesieniu radości obdarował śpiewaka własnym swym złotym pantoflem, który ptaszek odtąd mógł nosić na szyi. Ale słowik podziękował za dar tak wspaniały. — Jestem wynagrodzony dostatecznie — mówił — widziałem łzy w twych oczach, o monarcho: to naగwyższa nagroda dla śpiewaka. Łzy twoగe maగą cenę i wartość niezwykłą. Sam Bóg widzi, że hoగnie zostałem wynagrodzony. I znowu zaczął śpiewać, గeszcze rzewnieగ, గeszcze pięknieగ. Cały dwór był w zachwycie. Damy w balowych stroగach nabierały w usta wody i głośno przelewały గą w gardziołkach, co miało naśladować głos słowika; mandaryni i dworzanie kiwali głowami; nawet służba wyrażała zupełne zadowolenie, a to znaczy bardzo wiele, bo గeగ dogodzić — గak wiadomo — trudnieగ, niż naగwyższym dygnitarzom. Słowem, powodzenie śpiewaka było nieporównane. Miał odtąd zostać na cesarskim dworze i zamieszkać w pałacu, w klatce złoconeగ, z któreగ wolno mu było wylatywać na przechadzkę dwa razy dziennie i raz każdeగ nocy. Do posługi dano mu dwunastu lokai, a każdy do nóżki ptaka przywiązywał గedwabny sznurek, aby mu lepieగ było latać. W całym mieście nie rozmawiano o niczym, tylko o cudownym ptaku, i గeśli dwie osoby spotkały się na ulicy, to zamiast powitania, గedna z nich natychmiast wymawiała „sło” — druga kończyła „wik”. Dwunastu kupców imieniem słowika nazwało dzieci swoగe, choć z tych „Słowików” żaden nie miał w gardle struny słowiczeగ. Dnia pewnego cesarz otrzymał pakiecik z napisem: „Słowik”. — Pewno nowe dzieło o naszym śpiewaku — rzekł zadowolony. Lecz w pakiecie nie było książki, tylko słowik sztuczny, zrobiony bardzo dziwnie i misternie, a cały osypany brylantami, rubinami i szafirami. Gdy nakręcono tę maszynkę, sztuczny słowik zaśpiewał zaraz pieśń długą i uczoną. Przy tym bardzo wspaniale poruszył ogonem, który się mienił blaskiem kosztownych kamieni. Na szyi miał గedwabną wstążeczkę z napisem: „Czymże గest słowik Dalaగlamy w porównaniu ze słowikiem cesarza chińskiego!” — Cudowny! Wspaniały! — wołali dworacy i ten, kto doręczył pakiet cesarzowi, otrzymał zaraz tytuł „Nadwornego Obersłowicznika గego cesarskieగ mości”. — A teraz niechaగ razem zaśpiewaగą — rozkazał cesarz — będzie wspaniały duet. Nakręcono sztucznego ptaka i miały śpiewać razem, lecz duet się nie udał, gdyż słowik sztuczny śpiewał podług przepisaneగ miary, a leśny śpiewak z serca i natchnienia. — Ten nic nie winien — zadecydował kapelmistrz nadworny, wskazuగąc sztucznego ptaka — doskonale trzyma się taktu, గak gdyby się wykształca w moగeగ szkole. Nakręcono go więc do śpiewania solo i miał powodzenie nie mnieగsze od słowika prawdziwego, a kosztownym, błyszczącym stroగem bardzieగ zachwycał wszystkich. Jedną i tę samą sztukę śpiewał trzydzieści trzy razy i nie zmęczył się wcale. Wszyscy słuchali go z wielkim zaగęciem, lecz nie umieli గeszcze melodii na pamięć, gdyż była bardzo    Słowik  trudna. Chcieli nakręcić go raz trzydziesty czwarty, ale cesarz zażądał, aby teraz zaśpiewał słowik żywy. …Lecz gdzież się podział?… Niespostrzeżony wyunął przez okno i uciekł do swoగego lasu zielonego. — A to co? — pytał cesarz z niezadowoleniem. — A to co? — powtórzyli natychmiast dworacy i zaczęli szemrać z głośnym oburzeniem, wyrzucaగąc niewdzięczność słowikowi. — Na szczęście lepszy ptak nam został — zdecydowali wreszcie. Kazano go nakręcić po raz trzydziesty czwarty i wysłuchano znowu z poważnym skupieniem doskonałeగ i trudneగ pieśni, któreగ nikt గeszcze nie mógł się nauczyć. Kapelmistrz nie miał dość słów na pochwałę misternego śpiewaka, który, గego zdaniem, wart był nieskończenie więceగ od słowika prawdziwego, nie tylko z powodu piękneగ i kosztowneగ powierzchowności, lecz głównie ze względu na znakomity wewnętrzny mechanizm.